دو متن را ذكر كرده (ص 85 ـ 86، 1890)؛ گولوبوويچ (ج 4، 1923) هيچكدام را ذكر نكرده، كه ناراحتكننده است.
4. جزاير غربي. كار جغرافيايي انجام گرفته در بريتانياي كبير و ايرلند در مقايسه با ايتاليا و فرانسه بسيار كم و در مقايسه با تلاشهاي قهرمانانهٴ اسپانياييها، از نوعي بسيار ابتدايي است.
اول بهتر است نقشهها را بررسي كنيم. رانولف هيگدن بنديكتي تاريخي نوشت كه باب اول آن داراي عنوان مهم جهاننماست. اين نوعي مقدمهٴ جغرافيايي است كه با يك نقشهٴ جهان همراه است. متن و نقشه، هردو، كهنه بودند و اقتباسي از كتاب مقدس، نوشتههاي آباي كليسا، ايزيدور اشبيلي (هفتم ـ 1) و از يك فرهنگ جغرافيايي سدهٴ سيزدهم به نام
جغرافياي جهان. نقشه از نوع چرخ مانند قديمياست با بيتالمقدس در وسط، براساس اين فرمان الاهي ((خداوند يهود چنين گويد: من اين اورشليم را در ميان امتها قرار دادم و كشورها را بههر طرف آن.)) (
كتاب حزقيال، باب 5، آيهٴ 5).
جدا از آن سنت عهدين، سنت نقشهكشي تازه و علميتري را متيو پاريس (سيزدهم ـ 2) آغاز كرد و نخستين نقشهٴ مشروح انگلستان را فراهم ساخت. نقشهٴ ديگري از بريتانياي كبير در سالهاي1325ـ 1350 بهوسيلهٴ نقشهنگار ناشناسي تهيه شد. اين نقشه در بادليان نگهداري ميشود و در سال 1799 در اختيار جغرافيدان و عتيقهچي معروف ريچارد گاف (1735 ـ 1809) بوده و از اين رو، اغلب آن را
نقشهٴ گاف مينامند. مطالعهٴ اين اسناد گرانبها با وجود نسخههاي عكسي عالي آسان شده است. چهار نقشهٴ بريتانياي كبير طراحيشده بهوسيلهٴ متيو پاريس در حوالي سال 1250 از روي سه نسخهٴ موزهٴ بريتانيا و يك نسخه در كالج كُرپوس كريستي در كمبريج تكثير شده است،1 نسخهٴ عكسي نقشهٴ قديم بريتانياي كبير در بادليان، 1325 ـ 1350، آكسفورد (يك برگ 26×42 اينچ، ساوتمتن، ادارهٴ نقشهبرداري، 1935)، كه املاي اسامي با حروف جديد جداگانه با مركب سرخ، روي آن چاپ شده است.
در مورد سفرهاي زيارتي بيتالمقدس دوگزارش مهم داريم. اولي اشاره به سفري است كه دو راهب فرانسيسي ايرلندي بهنامهاي سايمون سيمئونيس و هيوي پيكرنگار انجام دادهاند. آنان در سال 1322 از بخش كيلدير راه افتادند و با هم از مصر ديدار كردند. هيو در سال 1323 در قاهره وفات يافت و سايمون بهتنهايي به قدس رفت. انگليسي ناشناسي در سال 1344 به زيارت قدس رفت و از راه ايتاليا به يونان، رودس، و قبرس سفر كرد. او هم گزارشي از سفر خود برجاي گذاشت كه مانند قبلي بهزبان لاتيني است.
متنهاي انگليسي داراي فوايد جغرافيايي را ميتوان در فهرست راهنماي ولز (ص 432 ـ 437 و ضمايم آن) بررسي كرد.